Aurkezpenak

JAVIER MARTÍNEZ ALDANONDO

"El músculo de aprender"

Ikastetxe eta irakasle batzuek erronkak eta eskaerak aprobetxatu egiten dituzte, aldaketak ulertzen dituzte, behar berrietara egokitzen dira eta bere ikasle eta irakasleen konpetentzien garapena hobetzen dute. Beste batzuk aldiz, gaindituta sentitzen dira, aldaketak inposaketa gisa edo zentzugabekeri gisa bizitzen dituzte, behar dituzten baliabideak eta baldintzak falta zaizkiela uste dute…
Zergatik gertatzen da hori? Zeintzuk dira gakoak aurreratzeko eta ikasteko era indibidualean eta talde gisa, bai gelan bai ikastetxean? 

Galdera konplexu hauen erantzuna bilatzen laguntzeko gurekin izango dugu Javier Martinez Aldanondo. Txilen bizi den donostiar honek ezagutzaren kudeaketa landu du urte luzeetan eta Espainiako eta Amerikako zenbait Unibertsitatetan ikastaroak eta hitzaldiak ematen ditu gai honen inguruan. Halaber, ezagutzaren kudeaketarako kontsultorea da ONUn, Munduko Bankuan eta Garapeneko Banku Interamerikanoan, eta Catenaria aholkularitza enpresako gerente gisa lan egiten du erakunde askori lagunduz, beraiek aurki dezaten zer dakiten, nola ikasten duten eta nola kudeatzen duten beren ezagutza. 

Azken hamabi urteetan hilero artikulu bat publikatzen du interneten  http://www.catenaria.cl/nl.php. Eta artikulu horietan bere ikuspuntuak azaltzen dizkigu bai ikas prozesuez, bai eskolaren aldaketaren beharraz, bai norberaren aldaketaren beharraz. Eta horretaz guztiaz hitz egingo digu Gipuzkoako Jardunaldien amaierako hitzaldian.




ESTIBALIZ JIMÉNEZ DE ABERASTURI APRAIZ


Euskal Herriko Unibertsitateko Irakasle Titularra. Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultateko Musika, Plastika eta Gorputz Adierazpenaren Didaktika sailan.
Arte Ederretan lizentziatua. Doktorea, irakasleen eraikuntza profesionalean ardaztu zuen bere doktorego tesia.
 Ikertzaile gisa, teknika narratibo artistikoetan zentratu zuen hasieran bere lana. Une honetan esperimentazio testuinguruetara eramaten gaituzten behaketa eta azterketa prozesuetan dago murgilduta, Arte Bisualean oinarritutako ikerketa lanak ari direlarik indartzen hezkuntza berrikuntza eta hobekuntzarako arloei begira.




GUZTIOK IKASLE: LAUAIZETA BHI PROIEKTUEN BIDEZ IKASLE-IRAKASLEEN KONPETENTZIAK GARATZEN

Donostiako Egia-Intxaurrondo auzoko Lauaizeta BHI ikasle guztien konpetentzien garapena bultzatzen dituen lan moduetan ibilbidea egiten ari da  Ikasleen protagonismoa azpimarratzen duten proiektuak, eduki esanguratsuak, hezkidetza, elkarbizitza, autonomia, komunikazioa...oinarri. Lauaizetako web orrian eskura dagoen  Ikastetxeko Hezkuntza Proiektua–n azaltzen bezala.












Guzti hori, irakasle taldearen protagonismoaren bidez: erronka kolektiboak, prestakuntza sistematikoa, mundu digitalarekiko murgilketa, auzoarekiko atxekimendua, lidergo banatua…. Lana, hezkuntza komuniatearekin partekatzen da, lan hauetan denok bait dute parte, Donostiako Berritzegunearen blogean ikusi daitekenez.






2018ko Gipuzkoako Berrikuntza Jardunaldiko saio honetan, eta elkarrizketa moduan, Lauaizetako zuendariak eta BGko aholkualriak, Lauaizeta BHIko ibilbidearen gakoak azpimarratuko dituzte, entzuleekin ere harremana bideratuz,  BHko erronken antzemate saiakera batetan.




HERRIKIDE IKASTETXEA


Herrikide ikastetxea orain 15 urte sortu zen Tolosako hiru ikastetxeren bat-egitearen ondorioz. Proiektu pedagogiko berri eta berritzailea eratzeko aukera paregabea izan genuen XXI. mendeko pertsonak hezteko baliagarria izan zedin nahi baikenuen . Hasieratik hiru ardatz ezarri genituen:
-       Sentimendu eta emozioak curriculum-ean txertatzea era sistematiko eta sekuentziatuan HHtik aurrera lantzeko.
-       Bizikidetza positiboa sustatzea eta gatazkak era baketsu eta elkarrizketaren bidez konpontzeko estrategiak ematea
-       Metodologia aldaketa: ikaskuntza kooperatiboa lehenestea.
            Zein ikasle profila lortu edo hezi nahi genuen definitzeko prozesua abian jarri eta ikasle autonomo, konprometitu eta sortzailea izan zedin erabaki genuen. Egiten ari ginen bidea helburu hau lortzeko oso egokia suertatu zitzaigun.

Hiru ildo hauek nahikoa garatuta eta sistematizatuta geneuzkanean beste urrats bat ematen ausartu ginen. H. Gardnerrek  formulatu zuen  Askotariko Adimenen paradigma eskolan aplikatzea pentsatu genuen era guztietako aniztasunari erantzuteko lagungarria zela iruditzen baitzitzaigun. Hortik aurrera teoria honekin bat datozen metodología dexente garatzen, aplikatzen, ebaluatzen eta behar diren doiketak egiten ari gara, beti ere ondo zainduz lehen aipatutako oinarriak. 
            Beraz, gure proiektuaren baitan beste plan eta programa asko aurki ditzakegu: 0-6 urte arteko estimulazio programa, konpetentzia sozioemozionalak lantzeko  programa, ikaskuntza kooperatiboa, proiektuka lan egiten ikastea (Ulermen Proiektuak, PBLak, irakurketa programak, Ikaskuntza eta Zerbitzua, DFC edo Design For Change, Ikaskuntza Paisaiak, Worshop-ak, Xakea erreminta pedagogikoa…)


Horretarako, formazioa ezinbestekoa da, beti gure burutik hasita, hots, eskolako langile irakasle eta ez irakasleak trebatu. Ondoren, ikasleriarekin landu eta familiei ere esparru hauetan formazioa eskaini. 
            Proiektu honekin koherentea den lidergo, funtzionamendu eta antolaketa ere garrantzitsua da. Horregatik, Spillanek aipatzen duen “liderazgo distribuído” delakoaren ildotik jo dugu. Ezin ahaztu kutsatze positiboa dela dinamika honetan hezkuntza komunitateko hainbeste kidek inplikaturik eta ilusioz aurrera egiteko arrazoia.
            Proiektu eta ibilbide honi buruzko informazio gehiago SMk Biblioteca de Innovación Educativa bilduman argitaratu duen liburuan Inteligencias Múltiples. De la teoría a la práctica escolar inclusiva (Madril 2017)


PLAENTXI HERRI ESKOLA



Hezkuntza, eragile guztien ardura da, ikasleek funtsezko konpetentziak  eskuratzea alegia, norbera bere esparruan, elkarlanean eta elkar-ikasten.
      Plaentxi HLHIk azken ikasturteetan konpetentzien garapena bermatze aldera eraldaketa bidean dago, ezinbestekoa delarik familien parte hartzea, irakasleriaren inplikazioa eta formazioa eta zuzendaritzaren lidergo pedagogikoa.


Plaentxi HLHI, D ereduko ikastetxe publikoa da eta herrian haur eta lehen hezkuntza eskaintzen duen ikastetxe bakarra da. Zentroaren erreferentzi hizkuntza, harreman hizkuntza euskara da, ikasle eta irakasleentzat eta ahal den neurrian hezkuntza komunitatea osatzen duten guztientzat.




Soraluzeko biztanleriaren batez besteko errenta maila EAEkoaren batez bestekoaren azpitik dago. Hezkuntza Sailaren ebaluazio diagnostikoaren baitan ISEI-IVEI indizeek maila ertain-baxuan edota baxuan kokatzen du ikastetxea. Haur eta Lehen Hezkuntzan %50 bekaduna da eta atzerritar kopurua azken urteetan handitzen doa, ikasturte honetan esate baterako matrikulaz kanpo 16 ikasle etorkin izan ditugu. 
Familia hauen maila sozio-ekonomikoa oso baxua da orokorrean eta baita ikasleen maila curricularra ere. Egoera honek eta euskara hizkuntza ezak edota gaztelera izateak, ikastetxearen egungo dinamikan eragin zuzena duelarik. Ijito etniako 11 ikasle ditugu hurrenez hurren, hauek ere maila sozio ekonomiko kultural oso baxukoak.


ZURRIOLA IKASTOLA: Jaien azterketa hezkidetzaren ikuspegitik

Kaxkarinak esaten digute donostiarroi eta ez dugu guk ezetz esango. Jakina horrek ez duela esan nahi buruarinak garenik edo gauzak sakon egiten ez ditugunik, baina... Iriyarena entzun eta derrepentean, egokitasuna ahaztuta, hasten gara dantzan. Zer egingo diogu! festa daramagu zainetan! Guk, aurrekoek... baita ondorengoek ere.

Badakite hori ederki asko Zurriola ikastolan. Ez alferrik 50 urte daramatzate neska-mutil donostiarrak hezitzen. Badakite festek indar handia dutela gure identitatean eta badakite ere guztiz lotuta daudela ideien eta baloreen munduarekin. Horregatik hasi dute juxtu jaien azterketarekin ikastolan egiten ari diren iraultza hezkidetzailea.


Uxoa Irigoien eta Leire Gutierrez, Zurriola ikastolako hezkidetza batzordeko kideak
2014-2015ean abiatu zuten Zurriolan ikastolako Hezkidetza proiektua. Genero ikuspegitik ikastolaren diagnosia ahalik eta zehatzen egitea zuten helburu nagusia eta bazekiten diagnosia osatzeko prozesuak eskolako eragileekin sentsibilizazio lana egitea ahalbidetuko ziela, diagnosiak berak ikusgarri egiten baititu genero desorekak eta aukera berdintasunerantz urratsak egiteko premia.

Diagnostikoa eremuka egin behar denez, urratsez urrats egitea erabaki zuten eta urratsetatik lehena ikastolako ospakizunen azterketa izan da. Margaret Bullen antropologoaren hitzek, «jaietan gertatzen dena gizartean gertatzen denaren isla da” eta horrekin bat eginez, antropologia feministak dionak «festak eta ospakizunak ez dira gizartean gertatzen diren eszenifikazio soilak, kultur adierazpen sendoak baizik», bultzatu dituzte ahaleginean.

Eta Berriztapen Jardunaldietan, hortik abiatuta orain arte egin duten ibilbidea azaldu digute Uxoa Irigoienek eta Leire Gutierrezek oso era adierazgarrian. Bien eskutik jakin dugu nolako sua eragin duen ikastolako bizitzan Hezkidetza Batzordeak piztutako txispak eta ezagutu dugu ere Zurriolako komunitateak proiektuari egin dion harrera ona.

Hasitako lan honetan orain arte bezain kementsu jarraitzera animatzen ditugu Donostiako Berritzegunetik.
__________________________________________

Diagnosiaren txostena ezagutu nahi duenak hemen klikatuz jaitsi dezake eta, jarraian, jardunaldietan erakutsi ziguten diapositiba aurkezpena ikus dezakezue:  

ULERMEN PROIEKTUAK, IKASGELAKO LANA ABERASTEKO MODU BAT


Ikasgeletako lana nola aberasten joan diren azaldu digute irakasle hauek.



Berritzeguneko prestakuntza mintegitik bultzatuta, geletan aldaketak gauzatzen joan dira. Hasieran Ikasketa Kooperatiboaren programa jarraituz, baina pixkanaka, hori mantenduz, beste elementu batzuk kontuan hartzen joan dira unitate didaktikoak planifikatu eta ikasleekin gauzatzeko garaian.

Horrela, inklusioa (ikasle guztiek parte har zezaketen jarduerak ziurtatuz),  IKT-ak (tresna digitalak gelan ohikoak eginez), ebaluazio formatiboaren tresnak eta moduak erabiliz eta Bloom taxonomia ( ikasleek egiten dituzten jarduerak, pentsamenduaren behe mailakoak izatetik goi mailakoak izatera eman beharrezko aldaketak eginez) oso kontuan hartuz ikasleen aprendizaia areagotzea eta erraztea lortu dute.


Pentsamendu errutinak erabiltzen hasteak beste aurrerapauso bat ematea suposatu du. Orain, ikasleei pentsamendua antolatzen laguntzen dien patroi sinpleak eskaintzen zaie. Irakasleen hitzetan, honek ikasle guztien partaidetza indartu eta ziurtuz gain, pentsamendu kritiko eta sortzailea bultzatzen du.

Ikasleentzat jarduerak zehazteko garaian Adimen Anitzen kutxa tresnaren erabilera oso erraza egin zaie irakasleei; horrela, jarduera anitzak, ezberdinak eta ikasle mota gehiagora hurbiltzeko aukera ematen dutenak gauzatu dituzte.

Ikaskuntza – Irakaskuntza faseak ere kontuan hartu dira jarduerak antolatzeko eta ikasleei planteatzeko garaian, eta fase bakoitzean, zein jarduera erabiliko den ebaluaziorako zehaztu da.

Ulermen Proiektuen azalpena adibideen bidez egin dute gurekin egon diren irakasleak.

Horrela, Haur  Hezkuntzako “Unibertso” proiektuan ikusi dugu, aprendizai kooperatiboaren estrategiak nola erabili dituzten, ikasleek taldeko ardurak betetzen, taldeko koadernoaren adibideak,  pentsamendu errutinen bidez irudiak aztertzen, autorregulaziorako jarduerak egiten, eta ekintza autentikoaren bidez, aurretik ikasitakoa bere familiei nola azaldu zien.

Lehen Hezkuntzako 3. zikloko Ekosistema proiektuan, planifikazioa nola egiten duten azaldu digute; baita ikasleen autorregulazio prozesua nola gauzatzen duten ikusteko aukera izan dugu. , honetarako zein pentsamendu errutina, errubrika, erabili duten ikusiz.

Lehen Hezkuntzako 2. zikloko Ura proiektuan, ikasleekin nola egin duten azaldu dute; orain egiteko modu honekin ikasle gehiagoetara iritsiz, eta ikasle bakoitzak duen adierazteko modua errespetatuz, nola lortu duten ikasle guztiek edukiak bereganatzea.
Ziklo honetan ebaluazioa formatiboa nola gauzatzen den ikusi dugu eta zein tresna ugari, anitzak eta errazak erabili dituzten erakutsi digute; horrela  ebaluazioa aprendizaiaren motorra izatea lortu dute. 


Hau guztia, ikastetxe ezberdinetako irakaslez osatutako berritzeguneko mintegi taldeak lan kooperatiboa egin du eta hau gutxi balitz, aprendizaiaren protagonista euren geletako ikasleak izatea lortu dute. Bejondeizuela!

FELIX GOÑI : Zein da Zientziak erakusteko helburu ezkutua?

FELIX GOÑI : ¿Cual es el objetivo secreto de enseñar Ciencias?

    Felix Goñik oso modu atseginean, eta hainbat anekdota kontatuz, azpimarratu du irakasleon zeregina ikasleak erakartzeko, “engainatzeko”, zientziara hurbiltzeko. 
 “Hay que enseñar que la ciencia es un método, no es un almacén de conocimientos. Lo que no va a enseñarte wikipedia es esa actitud de intentar resolver enigmas, convirtiéndolos en problemas resolubles.” 


 Zientzia zergatik irakatsi behar den galdera luzatu du baita ere, eta hainbat proposamen ere bota ditu: 
 “Tenemos que recurrir a trucos infames, engañarles para que se enganchen; trucos históricos (ponerles en contacto con científicos cercanos, tanto en tiempo como en espacio), trucos sociológicos (tu vecina puede ser científica) , trucos de cocina ( primero ofrecer una merienda, y después preguntar ¿qué se enfría antes? Porque?) ,.. 

 Gaurko gizartean zientzialarien premia handia dagoela eta zientziaren garrantzia ere azpimarratu du: 
 “Para que no nos engañen los científicos, y los no científicos; y podamos tener una actitud critica. … La ciencia es la mejor manera de conocer que conocemos” 

Azkenik, horrela amaitu du saioa: 
“Hay que rebelarse y cambiar de enfoque!”


 Zientzia buruz ikasi beharrean, zientzialariek idatzi eta ikertu dutena irakurri beharko lukete ikasleek. Hau egitea irakasleen esku dago, beraiek dira geletako benetako boterea daukatenak. 

 Galdera txandetan, galdetu zaionean nolakoa beharko lukeen izan XXI mendeko irakaslea, Goñik umorea azpimarratu du, irakasleak ikasleari barre arazi beharko liokeela. Gurekin behintzat berak lortu du.


JARDUNALDIEN IREKIERA EKITALDIA

JARDUNALDIEN IREKIERA EKITALDIA
Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saila.

Gema Gonzalez de Txabarri, Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura
Gipuzkoako Lurralde Ordezkaria 

Pello Urkidi, EHUko dekano-ordea

Josean Pinedo, Gipuzkoako Berrikuntzako Arduraduna